Psikolojik İhtiyaçları Farklı Lise Öğrencilerinin Saldırganlık Düzeyleri

Ekrem Sedat Şahin, Fidan Korkut Owen

Öz

Bu araştırmanın amacı, psikolojik ihtiyaçları farklı lise öğrencilerinin saldırganlık düzeylerini çeşitli değişkenler açısından incelemektir. Araştırmaya, Kayseri ilindeki dört lisede öğrenim görmekte olan 1011 öğrenci katılmıştır. Araştırmada öğrencilerin psikolojik ihtiyaçlarını ölçmek için Deci ve Ryan (2000) tarafından geliştirilen, Kesici, Üre, Bozgeyikli ve Sünbül (2003) tarafından Türkçe’ye, uyarlaması yapılan ve araştırmacılar tarafından lise öğrencilerine uyarlanan Temel Psikolojik İhtiyaçlar Ölçeği (TPİÖ) kullanılmıştır. Bunun yanında öğrencilerin saldırganlık düzeylerini belirlemek için Tuzgöl (1998) tarafından geliştirilen “Saldırganlık Ölçeği (SÖ) ile kişisel ve sosyal özellikleri hakkında bilgi toplamak için Kişisel Bilgi Formundan yararlanılmıştır. Araştırmadan elde edilen verilerin analizinde iki yönlü varyans analizi, farkların kaynağını belirlemek amacıyla ise, Scheffė Çoklu Karşılaştırma Testi uygulanmıştır. Araştırmada lise öğrencilerinin saldırganlık puanı üzerinde ilişki ihtiyacı ile serbest zamanlarda yapılan etkinliğin türü, özerklik ihtiyacı ile cinsiyet değişkenlerinin ortak etkisi anlamlı bulunurken; diğer değişkenlerin ortak etkileri anlamlı bulunmamıştır. Cinsiyetin, algılanan anne tutumunun, algılanan baba tutumunun, ailede şiddet uygulanma durumunun, ilişki ve yeterlik ihtiyaçlarının öğrencilerin saldırganlık puanları üzerindeki temel etkisi anlamlı bulunurken serbest zamanlarda yapılan etkinliklerin türünün ve özerklik ihtiyacının öğrencilerin saldırganlık puanları üzerindeki temel etkisi anlamlı bulunmamıştır. Araştırma sonucunda elde edilen bulgulara dayalı olarak, saldırganlığın önlenmesiyle ilgili çalışmalara yardımcı olabilecek bazı önerilerde bulunulmuştur.

Anahtar Kelimeler: Psikolojik ihtiyaç, ilişki ihtiyacı, yeterlik ihtiyacı, özerklik ihtiyacı, saldırganlık.